دهنمک در سفرنامه سهام الدوله
یارمحمدخان سهامالدوله بجنوردی ملقب به یارمحمدخان شادلو و سردار مفخم (متولد: ۱۲۰۶ خورشیدی در بجنورد – مرگ: ۲۲ دی ۱۲۸۲ خورشیدی) از ایل شادلو، حاکم نواحی شمال خراسان به مرکزیت بجنورد در دوران سلطلنت ناصرالدین شاه قاجار بوده است.
سهام الدوله بجنوردی از رجال منتقد ناصری به علت قدرتی که در تامین امنیت گرگان و شمال غربی خراسان داشت مورد توجه اولیای حکومت و اشخاص سرشناس و نیز ماموران کشورهای خارجی بود کتاب سفرنامه به شرح مسافرتهای سهام الدوله به تهران و مکه معظمه و اروپا اززبان خود او اختصاص دارد و حاوی اطلاعاتی دقیق و گویا و جالب نظر از وضعیت مملکت و مملکتداری و شرایط سیاسی و اقتصادی و اجتماعی حاکم د رآن دوران است :فهرست مطالب یاداشت دبیر مجموعه سخنی از مصحح گزارش درباره سفرنامه ها نوشته هوشنگ شادلو بخش اول : سفرنامه اول به طهران سال 1307 ر.سعید و ه. فور بخش دوم : سفرنامه به طهران سال 1312قمری بخش سوم : سفرنامه سوم به فرنگستان سال 1319قمری بخش چهارم : سفرنامه خاور بی بی شادلو به طهران سال 1316 قمری بخش پنجم : چند نامه و تلگراف و صداق نامه بخش ششم : عکس اشخاص و تصاویر ساختمانها
سهام الدوله در سفرنامه خود در مسیر رفت از بجنورد به تهران و بلعکس به توصیف روستای تاریخی ده نمک پرداخته است .
دهنمک در سفرنامه سهام الدوله :از لاسگرد تا ده نمک شش فرسخ راه است بسیار منزل بدی است .و از ده نمک تا قشلاق (خوارگرمسار فعلی )بیست و سه میل انگلیسی است .راه صاف است در مسیر برگشت از تهران به ده نمک در همان منزل حاجی که وقت رفتن اتراق کرده بودیم وارد شدیم چهار ساعت به غروب خورشید مانده است وارد منزلگاه ده نمک شدیم مراسم عروسی در منزل حاجی برقرار است ……..
سهام الدوله در سفرنامه دوم خود که به سال 1312 قمری میباشد نیز به وصف روستای ده نمک می پردازد دهنمک در سفرنامه دوم سهام الدوله روز پنج شنبه شانزدهم رمضان است از سمنان تا ده نمک سیزده فرسخ است دو ساعت به غروب مانده به ده نمک رسیدیم به منزل همان حاجی که در سفر قبل بودیم داخل شدیم .
